วัคซีน RSV สำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์ — ฉีดตอนไหน ดีกับลูกอย่างไร และราคาเท่าไหร่

วัคซีน RSV คนท้อง เป็นวัคซีนที่ช่วยสร้างภูมิคุ้มกันให้ทารกแรกเกิดตั้งแต่ยังอยู่ในครรภ์ โดยแม่จะได้รับการฉีดวัคซีนในช่วงปลายไตรมาสที่ 2 ถึงไตรมาสที่ 3 ของการตั้งครรภ์ เพื่อส่งผ่านแอนติบอดีไปยังลูกน้อยก่อนคลอด ช่วยลดความเสี่ยงของโรคทางเดินหายใจจากไวรัส RSV ในช่วง 6 เดือนแรกของชีวิต ซึ่งเป็นช่วงที่ทารกมีความเสี่ยงสูงที่สุด

RSV คืออะไร ทำไมถึงอันตรายกับทารกแรกเกิด

RSV (Respiratory Syncytial Virus) เป็นไวรัสที่ทำให้เกิดการติดเชื้อทางเดินหายใจ พบได้บ่อยในเด็กเล็กโดยเฉพาะทารกอายุต่ำกว่า 6 เดือน ในผู้ใหญ่ส่วนใหญ่ การติดเชื้อ RSV อาจมีอาการคล้ายหวัดธรรมดา แต่สำหรับทารกแรกเกิดอาจรุนแรงถึงขั้นหลอดลมฝอยอักเสบ ปอดบวม และอาจต้องนอนโรงพยาบาล

ข้อมูลจากองค์การอนามัยโลกระบุว่า RSV เป็นสาเหตุหลักของการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างในเด็กอายุต่ำกว่า 1 ปีทั่วโลก ในประเทศไทย RSV ระบาดได้ตลอดทั้งปี โดยมียอดสูงสุดในช่วงฤดูฝนและฤดูหนาว สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย (IDAT) จึงแนะนำให้ฉีดก่อนช่วงระบาด คือเดือนกรกฎาคม–พฤศจิกายน เพื่อให้ภูมิคุ้มกันพร้อมก่อนเข้าหน้าระบาด การป้องกันตั้งแต่ก่อนคลอดด้วยวัคซีน RSV จึงเป็นทางเลือกที่สูตินรีแพทย์หลายท่านแนะนำ

ฉีดวัคซีน RSV ตอนตั้งครรภ์กี่สัปดาห์ดีที่สุด

ตามคำแนะนำของกรมควบคุมโรค (DDC ปี 2569) สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย (IDAT) และเอกสารกำกับยาที่ขึ้นทะเบียนกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) วัคซีน RSV สำหรับหญิงตั้งครรภ์ฉีดได้ในช่วง อายุครรภ์ 24–36 สัปดาห์ โดยช่วงที่แนะนำเพื่อผลดีที่สุดคือ สัปดาห์ที่ 30–36 ฉีดเพียง 1 เข็ม เข้ากล้ามเนื้อต้นแขน (สำหรับการขึ้นทะเบียนในสหรัฐอเมริกา CDC แนะนำเฉพาะช่วง 32–36 สัปดาห์ ซึ่งแคบกว่าของไทย)

ช่วงเวลาที่เหมาะสมนี้คำนวณมาเพื่อให้ร่างกายของคุณแม่มีเวลาสร้างแอนติบอดีเพียงพอและส่งผ่านรกไปยังทารกก่อนคลอด โดยทั่วไปร่างกายจะใช้เวลาประมาณ 2 สัปดาห์หลังฉีดในการสร้างภูมิคุ้มกันระดับสูงสุด

หมายเหตุสำคัญ — เลือกชนิดวัคซีนให้ถูก: วัคซีน RSV ในประเทศไทยมี 2 ชนิด คือ ชนิดไบวาเลนท์ (Bivalent — ยี่ห้อ Abrysvo) และ ชนิดแอดจูแวนท์ (Adjuvanted — ยี่ห้อ Arexvy) เฉพาะชนิดไบวาเลนท์เท่านั้นที่ใช้ในหญิงตั้งครรภ์ได้ ส่วนชนิดแอดจูแวนท์ห้ามใช้ในหญิงตั้งครรภ์และหญิงให้นมบุตรอย่างเด็ดขาด ก่อนรับวัคซีนควรยืนยันกับแพทย์/พยาบาลทุกครั้งว่าเป็นชนิดไบวาเลนท์ ที่ Marphob Clinic เราเลือกใช้เฉพาะวัคซีนชนิดไบวาเลนท์เท่านั้น

หากคุณไม่แน่ใจว่าอายุครรภ์ของคุณอยู่ในช่วงที่เหมาะสมหรือไม่ แนะนำให้ปรึกษาสูตินรีแพทย์ที่ดูแลการฝากครรภ์ของคุณโดยตรง เนื่องจากแพทย์จะพิจารณาจากอายุครรภ์ที่แม่นยำและสุขภาพโดยรวมของคุณแม่ร่วมด้วย

วัคซีน RSV ช่วยป้องกันลูกน้อยได้อย่างไร

หลักการทำงานของวัคซีน RSV คนตั้งครรภ์คือการกระตุ้นให้ร่างกายของแม่สร้างแอนติบอดีต่อโปรตีน F ของไวรัส RSV จากนั้นแอนติบอดีเหล่านี้จะถ่ายทอดผ่านรกไปยังทารกในครรภ์ ทำให้ลูกน้อยมีภูมิคุ้มกันพร้อมใช้ตั้งแต่แรกเกิด

จากการศึกษาทางคลินิกระยะที่ 3 พบว่าวัคซีน RSV สามารถ:

• ลดความเสี่ยงของโรคทางเดินหายใจส่วนล่างรุนแรงจาก RSV ในทารกได้ประมาณ 82% ใน 3 เดือนแรกหลังคลอด และยังคงอยู่ที่ประมาณ 70% ที่ 6 เดือน (ข้อมูลจากการศึกษา MATISSE)
• ลดอัตราการนอนโรงพยาบาลจากการติดเชื้อ RSV ในทารกได้อย่างมีนัยสำคัญ

ภูมิคุ้มกันที่ทารกได้รับจะอยู่ได้ประมาณ 6 เดือน ซึ่งครอบคลุมช่วงที่ทารกมีความเสี่ยงสูงที่สุด หลังจากนั้นระบบภูมิคุ้มกันของเด็กจะเริ่มพัฒนาขึ้นเองตามวัย

ผลข้างเคียงของวัคซีน RSV ในคนท้อง

ผลข้างเคียงที่พบได้บ่อยหลังฉีดวัคซีน RSV ตอนตั้งครรภ์ ได้แก่:

• อาการเฉพาะที่: ปวด บวม หรือแดงบริเวณที่ฉีด ซึ่งโดยทั่วไปจะหายภายใน 1–2 วัน
• อาการทั่วไป: ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อ หรือรู้สึกเหนื่อยอ่อนเพลียเล็กน้อย

ผลข้างเคียงรุนแรงพบได้น้อยมาก อย่างไรก็ตาม หากคุณมีประวัติแพ้ส่วนประกอบของวัคซีนอย่างรุนแรง หรือมีภาวะแทรกซ้อนระหว่างตั้งครรภ์ ควรแจ้งแพทย์ก่อนรับวัคซีนทุกครั้ง แพทย์จะประเมินความเหมาะสมเป็นรายบุคคล

วัคซีน RSV ราคาเท่าไหร่ในปี 2026

ที่ Marphob Clinic วัคซีน RSV สำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์ ชนิดไบวาเลนท์ (Bivalent / Abrysvo) ราคา 7,600 บาทต่อเข็ม ครบจบในเข็มเดียว ไม่ต้องฉีดกระตุ้นซ้ำ จึงเป็นค่าใช้จ่ายครั้งเดียวตลอดการตั้งครรภ์

ปัจจุบันวัคซีน RSV ยังไม่อยู่ในสิทธิ์ประกันสังคมหรือบัตรทอง คุณแม่จึงต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายเอง หากต้องการนัดหมายฉีดวัคซีน RSV ที่ Marphob แจ้งวัฒนะ สามารถปรึกษาสูตินรีแพทย์ที่ดูแลการฝากครรภ์ของคุณได้ในนัดเดียวกัน

สำหรับคุณแม่ที่ฝากครรภ์กับคลินิกที่มีบริการวัคซีนผู้ใหญ่ครบวงจร จะได้รับความสะดวกในการปรึกษาเรื่องวัคซีนทุกชนิดที่แนะนำระหว่างตั้งครรภ์ในที่เดียว

สรุป

วัคซีน RSV เป็นอีกหนึ่งเครื่องมือสำคัญที่ช่วยปกป้องลูกน้อยจากโรคทางเดินหายใจรุนแรงตั้งแต่แรกเกิด ด้วยการฉีดเพียง 1 เข็มในช่วงอายุครรภ์ 24–36 สัปดาห์ (ชนิดไบวาเลนท์เท่านั้น) คุณแม่สามารถส่งต่อภูมิคุ้มกันให้ลูกได้อย่างปลอดภัย หากสนใจปรึกษาเรื่องวัคซีนระหว่างตั้งครรภ์ สามารถนัดหมายพูดคุยกับสูตินรีแพทย์ที่ Marphob Clinic แจ้งวัฒนะ